PISA’da Nasıl Sorular Soruluyor?

MEB, pisa.meb.gov.tr adresinde hem örnek soruları hem de önceki yıllarda çıkmış soruların bazılarını yayınlıyor. Soruların pek çoğunun özelliği yoruma ve akıl yürütmeye dayalı olması. Öğrencilerden paragraf ya da şekillerle verilen bilgileri yorumlamaları bekleniyor. Üstelik soruların tek bir doğru yanıtı da yok. Öğrenciler kimi zaman yanlış cevabı verse de tutarlı açıklamalar yazdıklarında yine puan alabiliyor.

Nedenini sorguluyor

İşte PISA’nın mantığını gösteren birkaç soru örneği: Okuma alanındaki örnek sorulardan birinde bir kütüphanenin yerleşim planı veriliyor. Burada kitap türlerinin nerelerde olduğu görülüyor. Bu şekille bağlantılı üç soru soruluyor. İlk soru basit.

“Okul ödevi için İngilizce bir roman okumanız gerekmektedir. Aradığınız kitabı bulabileceğiniz en uygun bölümü yerleşim planı üzerinde daire içine alınız.” Burada pek çok öğrenci şekil üzerindeki yabancı diller bölümünü işaretleyebilir. İkinci soruda yeni kitapların kütüphanede nerede olduğu çoktan seçmeli olarak soruluyor. Bu soru da basit. Üçüncü soru ise akıl yürütmeye dayalı. Öğrencilere ‘yeni kitaplar’ın kütüphanede niye o bölüme yerleştirilmiş olabileceği soruluyor.

Türkiye’deki öğrenciler bilim, matematik ve okumada OECD ortalamasının altında.

Türkiye, 72 ülke içinde 50’nci sırada.

Üç yılda bir yapılan test, dünyanın birçok köşesinden 15 yaş grubundaki çocuğun bilgisini ölçüyor.

İşte PISA testinin bilim sorularından birkaç örnek.

Bakalım siz kaç soruyu doğru bileceksiniz? İşte PİSA’dan 7 soru (DİKKAT! Cevap anahtarı sayfanın en altında. Soruları cevaplamadan en aşağıya inmemeye dikkat edin!)

1

1- Göçmen kuşların çoğu, tek tek değil gruplar halinde başka bölgelere göç ediyor. Kuşların bu davranışı, canlıların evriminin bir sonucu. Peki göçmen kuşların çoğunda görülen bu davranışın evrimle ilgisi, bilimsel olarak en iyi nasıl açıklanabilir?

A) Tek başına ya da küçük gruplar halinde göç eden kuşların hayatta kalma ve döllenme ihtimali daha az.
B) Tek başına ya da küçük gruplar halinde göç eden kuşlar, kendilerine uygun besinleri daha kolay bulabiliyor.
C) Büyük gruplar halinde uçmak, diğer kuş türlerinin de göç eden gruba katılmasını kolaylaştırıyor.
D) Büyük gruplar halinde uçmak, her kuşun daha kolay yuva yapabileceği yerler bulmasını sağlıyor.

2


2- Altın yağmurcunlar, Avrupa’nın kuzeyinde çoğalan göçmen kuşlar olarak biliniyor. Sonbaharda bu kuşlar, sıcaklığın daha yüksek olduğu ve daha çok besin bulabilecekleri bölgelere uçuyor. Baharda ise, çoğaldıkları yere geri dönüyor.

Harita, on yıldan fazladır yürütülen araştırmalara dayanıyor. İlk harita, Güney’e uçan, ikinci harita ise Kuzey’e uçan altın yağmurcunların göç yollarını gösteriyor. Haritadaki yeşil renkli alanlar kara, beyaz renkli alanlar ise, deniz ve okyanusları gösteriyor.

Haritadaki oklar sıklaştıkça, kuşların beraber göç ettiği gruplar büyüyor.

Sizce bu haritalar, aşağıdaki bilgilerden hangisine işaret ediyor?

A) Haritalar, geçtiğimiz on yılda Güney’e göç eden altın yağmurcunların sayısındaki azalmayı gösteriyor.
B) Haritalar, kuzeye giden bazı altın yağmurcunların güneye gidenlerden farklı göç yolları kullandığını gösteriyor.
C) Haritalar, altın yağmurcunların ürediği ve yuvalandığı bölgelerin güney ya da güneybatısındaki bölgelerde kışı geçirdiklerini gösteriyor.
D) Haritalar, altın yağmurcunların göç yollarının geçtiğimiz on yılda kıyı bölgelerinden uzaklaştığını gösteriyor.

3


3- Yeryüzü atmosferine giren uzaydaki kayalara meteor deniliyor. Isınan meteorlar, ışık yayarak yeryüzü atmosferine düşüyor. Meteorların çoğunluğu, yeryüzüne düşmeden önce yanarak yok oluyor. Bir meteorun Dünya’ya çarptığında yarattığı çukura, krater adı veriliyor.

Meteor Dünya ve yeryüzüne yakınlaşırken, hızlanmaya başlıyor.

Sizce bunun nedeni ne?
A) Dünya, kendi ekseni etrafında dönerek meteoru kendisine doğru çekiyor.
B) Güneş’in yaydığı ışınlar meteoru itiyor.
C) Dünya’nın kütlesi meteoru kendine çekiyor.
D) Meteor, uzay boşluğu tarafından itiliyor.

4

4- Yukarıdaki üç krateri inceleyin. Kraterleri, onları oluşturan meteorların boyutuna göre büyükten küçüğe sıralayın.

A) A, C, B
B) A, B, C
D) C, A, B

 

4-kopya


5- Bu üç krateri inceleyin.

Kraterleri, ne zaman oluştuklarına göre en eskiden en yeniye doğru sıralayın.

A) B, C, A
B) A, B, C
C) C, A, B

6

6- Şemada, üç büyük balık tankından oluşan deneysel bir balık çiftliği gösteriliyor.

Okyanustan çekilerek filtrelenmiş tuzlu su, bir tanktan diğerine akarak okyanusa geri dökülüyor. Bu balık çiftliğinin asıl amacı, sürdürülebilir yollarla hasat edecek şekilde dil balığı yetiştirmek. Dil balıkları, daha çok kum kurtlarıyla besleniyor. 

Balık çiftliklerinde, aşağıdaki organizmalar da kullanılabiliyor:

Mikroalgler: Sadece ışık ve besinle çoğalabilen mikroskobik organizmalar.
Kum kurtları: Sadece mikroalglerle beslenerek çoğalabilen omurgasız hayvanlar.
Kabuklular: Mikroalgler ve sudaki diğer küçük organizmalarla beslenen organizmalar.
Sazlık: Sudaki besleyici maddeler ve atıkları çeken çalılar

Araştırmacılar, besin değeri yüksek maddelerin büyük oranda okyanusa geri aktığını fark ettiler.

Bu organizmalardan hangileri balık çiftliğinde kullanılırsa, sorun çözülür?

A) Daha çok besin
B)Daha çok kum kurdu
C) Daha çok kabuklu deniz hayvanı
D)Daha çok sazlık

6

7- Balık çiftliğinde üretim nasıl sürdürülebilir hâle getirilebilir?

A)Tanklardan geçen suyun oranını artırmak.
B)En başta bulunan tanktaki besin maddelerinin miktarını artırmak.
C)Tanklar arasında daha büyük organizmaların geçiş yapmasını kolaylaştıracak filtreler kullanmak.
D)Organizmaların ürettiği atıklar ile su pompalarını çalıştıracak yakıt sağlamak.

Örnek PISA Sorularının Tamamına ulaşmak için tıklayın.

CEVAP ANAHTARI
1-A
2-C
3-C
4-A
5-C
6-D
7-D

KAYNAK: BBC Türkçe

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir